NEWSLETTER  

Αρχιτεκτονική

… συνθήκες «επιτέλεσης» χώρου | “αρχιτέκτονες”

DIY.stencilers (2013), Open source furniture, στο πλαίσιο του Anti-design (2014), [Προτάσεις για μια εποχή μηδενικού προϋπολογισμού, Proposals for a zero budget era], http://diy-stencilers.tumblr.com/
Συντελεστές: Ιωάννα Αλεξάκη, Eρνεστίνα Καρυστιναίου-Ευθυμιάτου, Σπυριδούλα Κουβαρά, Δανάη Μανωλέσου, Γεωργία Πολίτη (απόφοιτες Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών), Κώστας Ντάφλος (αρχιτέκτων εικαστικός), Κώστας Παπαγιάννης (τεχνικός)

 

Γράφει ο Κώστας Ντάφλος
Τα τελευταία χρόνια η αρχιτεκτονική σκέψη και πράξη µετατοπίζεται από την «παραγωγή» χώρου στη δηµιουργία συνθηκών «επιτέλεσης» χώρου. Προς αυτή την κατεύθυνση συµβάλλουν γνώριµες πρακτικές και πολιτικές που επανεµφανίζονται από το παρελθόν στο προσκήνιο, όπως χάκερ, µπρικολάζ κ.ά., συνδυασµένες µε νεότερες χωρικές και χρονικές πρακτικές. Έτσι, στην πραγµατικότητα, το υποκείµενο-αρχιτέκτων στις σηµερινές συνθήκες δεν παραµένει µόνο σε «εµπνευσµένες» εφαρµογές, είτε παρέχοντας έναν πρωτογενή «ολοκληρωµένο» σχεδιασµό είτε για την απόδοση νοήµατος και την πρόκληση αρχιτεκτονικής εµπειρίας, όσο επίσης σε έναν διαχειριστικό, για άλλους ενεργητικό και για άλλους παθητικό, ρόλο ερµηνευτή ή παιδαγωγού διαµεσολαβητή. Όµως, πολύ περισσότερο, το υποκείµενο αυτό δρα ως εµπλεκόµενος «συµπαραγωγός» και «οµοσυντάκτης» επιτελέσεων στην κοινωνική και πολιτική σφαίρα, ή ακόµη περισσότερο ως «υποκινητής» διαδράσεων ή «προβοκάτορας», στο πλαίσιο ενός µετασχεδιασµού που αξιώνει το σχεδιασµό συνθηκών. Σε ένα διευρυµένο περιβάλλον, επιδρά µέσα από οµαδικές συγκροτήσεις, µεθοδεύοντας βιο-τακτικές χρήσεις τεχνολογιών που παρεµβαίνουν στη ζωή, διεκδικώντας τη λειτουργική και ποιητική επίλυση πρακτικών ζητηµάτων (τεχνοπολιτικά µέσα/tactical media). Ορίζει από την πλευρά κριτικών ανταγωνιστικών θεσπίσεων πλαίσια παρεµβάσεων που συναρθρώνονται στο κοινωνικό για την ενεργοποίηση δηµόσιων χώρων ή ανενεργών κοινωνικών πλεγµάτων, προς τη συγκρότηση δηµόσιας σφαίρας, στη βάση αναπτυσσόµενων (χωροποιητικών) σχεσιακών πράξεων που βρίσκουν έδαφος σε καθηµερινές διαλογικές αρχιτεκτονικές λογικές. Τα παραδείγµατα δηµόσιων δράσεων από δύο πρόσφατες συνεργασίες νεότερων αρχιτεκτόνων κινούνται προς αυτές τις κατευθύνσεις, επιχειρώντας την εγκατάσταση αυτοθεσµιζόµενων επιτελέσεων στην κυριολεκτική ζωή σε θεσµικά γεγονότα τέχνης.

1. Η δηµιουργική οµάδα υιοθετεί στον αστικό χώρο την πρακτική της φωτογραφικής συλλογής «περίτεχνων» στοιχείων από έπιπλα που εγκαταλείπονται στα σκουπίδια του δρόµου. Στα ογκωδέστερα έπιπλα αποτυπώνεται ο βίαιος αποχωρισµός τους και η εγκατάλειψή τους σε συνθήκες µεταβολής στέγης, γενικότερης επισφάλειας και εκτοπισµού της ευάλωτης νεοπτωχυµένης τάξης.
Ο σχεδιασµός στένσιλ (stencil), ως ανοικτός διάτρητος κώδικας από τα πεταµένα αυτά έπιπλα, κινητοποιεί στο πλαίσιο µιας ποιητικής χειρονοµίας διάσωσής τους, στην εποχή περιστολής των αναγκών (µηδενικού προϋπολογισµού), εφευρετικές µεταπαραγωγές. Αυτές είναι ερασιτεχνικές ιδιοκατασκευές (DIY) «κάν’ το µόνος σου» νέων αφηρηµένων «πραγµάτων», από κοινά εµβλήµατα που έχουν αποτυπωθεί στη συλλογική µνήµη. Στη συνέχεια µεταγράφονται σε χαµηλού κόστους υλικά, όπως σε χαρτόνια από κουτιά συσκευασιών (χαρτοκιβώτια), παράγοντας έναν εφήµερο φορητό οικιακό εξοπλισµό που αναπληρώνει την απώλεια της προηγούµενης κατοχής. Υποκειµενικές συναρµογές µε τη βοήθεια των στένσιλ (stencil) καθοδηγούν τη σχεδίαση λεπτοµερειών επίπλων σε συµµετοχικά εργαστήρια, επιδιώκοντας νεότερα σωµατικά όρια και αυτοσυνείδηση (νέες υποκειµενικότητες).

Βήµατα πράξεων:
– Χαρτογραφήσεις «ευρηµάτων» σε διαδροµές (περπάτηµα).
– Επιλογή-καταγραφή (χωρίς τα έπιπλα να περισυλλέγονται, να µεταφέρονται ή να καταστρέφονται).
– Παραγωγή στένσιλ (κοπή λέιζερ).
– Σχεδιασµός επίπλων πολλαπλών χρήσεων.
– Μεγέθυνση και µεταγραφή σε υλικά ανακυκλούµενα.

/var/www/wp content/uploads/2015/10/pe16 stoa emporon
Παρέμβαση στη Στοά Εμπόρων, Arcade de-Αrchive (2014), στα πλαίσια του Traces of Commerce – Ίχνη Εμπορίου 1, νέο πλαίσιο: Ad-hoc-racy [Athens], [Από την κατασκευή αντικειμένων στη δημιουργία των κοινών], https://arcadearchived.wordpress.com/ Συντελεστές: Κατερίνα Αντωνοπούλου (εικαστικός-μηχανικός υπολογιστών), Κώστας Ντάφλος (αρχιτέκτων- εικαστικός), Αγγελική Διακρούση, Χριστίνα Ραυτοπούλου (σπουδάστριες Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστήμιου Πατρών) Software: Touchdesigner, Lego mindstorms Hardware: Αrduino, Lego robotics
2. Το κατάστηµα «Πρακτορείο Ταξιδιών – Προ-πο» στη Στοά Εµπόρων, κάτω από διαδικασίες αρχείου και χάκερ πρακτικών σε συσκευές και αντικείµενα από το Ταµείο Εµπόρων και το ίδιο το κατάστηµα, ενεργοποιήθηκε ως τόπος «αρχαιολογίας» (απουσίας) και «ανθρωπολογίας» (παρουσίας). Η εντοπισµένη αυτή παρέµβαση ενέπλεκε συλλογή και ταξινόµηση «ευρηµάτων» για τη συγκρότηση ενός δυνητικού ενεργού (αν)αρχείου, το οποίο αναπτυσσόταν στις εφήµερες κοινωνικές επιτελέσεις από διαπροσωπικές αφηγήσεις. Η τύχη (Προ-πο – Λαχεία) και η νοµαδικότητα του ταξιδιού (Ταξιδιωτικό Πρακτορείο) συσχετίστηκαν µε τον γραφειοκρατικό συνδικαλιστικό µηχανισµό του συλλόγου εµπόρων, στο πλαίσιο µιας ακυρωµένης-ανεστραµµένης λειτουργίας συσκευών, οι οποίες επαναχρησιµοποιηθήκαν ως ανοικτές διεπαφές σε µια δυναµική διαλογική (πολυµεσική) εγκατάσταση από τεχνολογίες αισθητήρων και λειτουργικά. Αυτά προγραµµάτιζαν και διαχειρίζονταν υλικά τεκµηρίων (όπως ήχους, βίντεο, εικόνες), εξαρτηµάτων, λογισµικών, συσκευών και αντικειµένων στη µορφή ενεργής πληροφορίας, οδηγώντας στην πληθυντικότητα ενός «ανοικτού» αρχείου.
Στο πλαίσιο ενθάρρυνσης προσωπικών ποιητικών µέσα από αυτές τις διατάξεις, επικυρωνόταν η επιθυµία (καλοκαιρινές διακοπές) που εκφραζόταν εµπιστευτικά και εκδηλωνόταν δηµόσια στη φαντασιακή προβολή φυγής του ταξιδιού. Κάτι τέτοιο προϋπέθετε τη συνάρθρωση ενός δικτύου το οποίο περιλάµβανε ταξιδιωτικούς προορισµούς µε αφετηρία το «Πρακτορείο Ταξιδιών – Προ-πο» και µε επίκεντρο αυτές τις συσκευές, σε αλληλεπιδράσεις εργαζοµένων, περαστικών, επισκεπτών, απεργών, συνδικαλιστών κ.ά.

Παράλληλες δράσεις:
– Εργαστήριο µετατροπής παλαιών συσκευών και «πραγµάτων» σε διαδραστικές διεπαφές µε την πλατφόρµα Arduino.
– Οµιλία γύρω από τη συγκρότηση «εργαλείων» για χάκερ παρεµβάσεις.
– Δηµόσιες σχεσιακές δράσεις (επισκέψεις στα γύρω καταστήµατα, συνοµιλίες).

Οδηγίες χρήσης
Η κάρτα ενεργοποιεί µε διαφορετικούς τρόπους τη συσκευή (Υπηρεσιακό Ρολόι) που χρησιµοποιούσαν οι εργαζόµενοι κατά την είσοδο και την έξοδό τους. Συµπληρώνοντας µια διαφορετική κάρτα καλοκαιρινών «διακοπών» από σύµβολα, σχέδια, σήµατα και αποτυπώµατα ευαισθητοποιείται αυτή η συσκευή και αναπαράγει µηνύµατα (αναπλαισιωµένα αρχεία που χορηγούν οδηγίες σχετικά µε την κυριολεκτική λειτουργία της κ.ά.). Οι επιτελέσεις όπως του σφραγίσµατος της κάρτας, στη συνέχεια της κατάθεσης της κάρτας-σελιδοδείκτη στο βιβλίο καταχώρησης, και η πράξη επαλήθευσης της «εντολής» αυτής στο φαξ (fax) φιλοδοξούν να δεσµεύσουν την τύχη προς την πολυπόθητη επιβεβαίωση χρόνου διακοπών.


Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Περιοδική έκδοση “αρχιτέκτονες”, τεύχος 16, Οκτώβριος 2015

Share on Facebook12Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Google+0Share on StumbleUpon0Print this pageEmail this to someone