ΠΡΟΤΑΣΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΔΙΕΘΝΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
BIENNALE ΒΕΝΕΤΙΑΣ 2014

ΟΝΟΜΑΤΑ 

Νίκος Βρατσάνος, αρχιτέκτων
Νάντια Κούλα, αρχιτέκτων
Απόστολος Καρακάσης, σκηνοθέτης, λέκτορας Τμ.Κινηματογράφου Α.Π.Θ. 

ΣΥΝΤΟΜΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ 

Νίκος Βρατσάνος

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Ε.Μ.Π. (1987) και μεταπτυχιακά (M.Sc. σε Αρχιτεκτονική και Αστικό Σχεδιασμό) στο Πανεπιστήμιο Columbia (1989) στη Νέα Υόρκη, όπου και εργάστηκε για 3 χρόνια στο γραφείο Ehrenkrantz Group & Eckstut .

Στην Αθήνα έχει εργαστεί στα γραφεία των Ν.Βρυνιώτη-Γ.Θάνου, Τ.Γαβρίλη και στη Διεύθυνση Μελετών του Μετοχικού Ταμείου Αεροπορίας, ενώ από το 1991 είναι Συνεργάτης στο Γραφείο Μελετών Αλ.Ν.Τομπάζη.

Εχει μεγάλη εμπειρία στο σχεδιασμό και στην επίβλεψη κατασκευής έργων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό, ενώ έχει συμμετάσχει σε πολλούς εθνικούς και διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς.

Ασχολείται παράλληλα με την  επιμέλεια επιστημονικών εκδηλώσεων και εκθέσεων, την αρθογραφία σε αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά έντυπα (έγραφε τη μουσική και αρχιτεκτονική στήλη του περιοδικού ΑΝΤΙ), και τις ομιλίες σε αρχιτεκτονικά συνέδρια και ημερίδες.

Εχει συμμετάσχει σαν υπεύθυνος ομάδων σε ερευνητικά προγράμματα της Ευρωπαïκής Ενωσης για την αρχιτεκτονική (JOULE, SAVE, OFFICE) και την αναβάθμιση ιστορικών κτηρίων του μοντέρνου κινήματος (Μουσείο Δελφών, Μουσείο Ηρακλείου).

Νάντια Κούλα

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Ε.Μ.Π. (1987). Είναι μέλος του Δ.Σ.  του Ε.Ι.Α.

Εργάστηκε στο γραφείο του Βασ.Γρηγοριάδη και στην Εταιρία Μελετών ΕΡΓΩ, ενώ από το 1990 διατηρεί ιδιωτικό γραφείο μελετών και κατασκευών. 

Εχει μεγάλη εμπειρία στο σχεδιασμό και στην επίβλεψη κατασκευής έργων του ιδιωτικού τομέα.

Συμμετείχε στο ερευνητικό πρόγραμμα του Ε.Μ.Π.  για το Αρχείο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής.

Απόστολος Καρακάσης

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε κινηματογράφο στο W.S.C.A.D. (Μεγ. Βρετανίας) και εργάζεται τα τελευταία 18 χρόνια στην παραγωγή ταινιών ντοκιμαντέρ κυρίως με την ιδιότητα του σκηνοθέτη.

Το εκτεταμένο του έργο για την τηλεόραση εστιάζει κυρίως σε θέματα πολιτισμού και ιστορίας και έχει συνεργαστεί με τις σειρές της ΕΡΤ «Παρασκήνιο», «Ιστορία των χρόνων μου», «Κεραίες της εποχής μας» κ.α.  Στα πλαίσια αυτά έχει σκηνοθετήσει 3 αρχιτεκτονικά ντοκιμαντέρ (για το έργο των Άρη Κωνσταντινίδη, Αλέξανδρου Τομπάζη, Αριστοτέλη Ζάχου). 

Το πιο «κινηματογραφικό» του έργο ασχολείται με την δημιουργική αναπαράσταση της καθημερινότητας ακολουθώντας την παράδοση του ντοκιμαντέρ παρατήρησης (cinema verite). Οι ταινίες του «Εθνικός κήπος» και «98 ετών» απέσπασαν βραβεία και διανομή σε φεστιβάλ και αίθουσες.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ή ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ

Ν.Βρατσάνος 

Υπεύθυνος από το Γραφείο Μελετών Αλ.Ν.Τομπάζη για την επιμέλεια, το σχεδιασμό και την επίβλεψη κατασκευής: 

•	Του βραβευμένου Ελληνικού Περιπτέρου στη διεθνή έκθεση EXPO 2010-Better Cities-Better Life στη Σαγκάη Κίνας
•	Της έκθεσης  «Αλ.Ν.Τομπάζης», Μουσείο Μπενάκη, 2006 
•	Του διεθνούς συνεδρίου και έκθεσης «Τα αρχαιολογικά Μουσεία της Μεσογείου», Δελφοί 1998
•	Της προσωρινής έκθεσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου 2010
•	Της πρότασης για την «Εφήμερη κατασκευή Ορόσημου – Πληροφόρησης» για τους Ολυμπιακούς Αγώνες ΑΘΗΝΑ 2004.

Ν.Κούλα & Ν.Βρατσάνος 

Επιμέλεια, σχεδιασμός και επίβλεψη κατασκευής: 

•	της Α’ BIENNALE Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων του Ε.Ι.Α., Αθήνα 1995 (σε συνεργασία με Απ.Βέττα)
•	του συνεδρίου «Η αρχιτεκτονική της Σύμης», Σύμη 1997 (σε συνεργασία με Ελ.Κρητικού)

Απόστολος Καρακάσης

Τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκε με μεγάλες οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις με ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση. Σημαντικότερη εμπειρία στην κατεύθυνση αυτή ήταν η  μελέτη-σκηνοθετική επίβλεψη των οπτικοακουστικών στο περίπτερο της Ελλάδας στην EXPO 2010 στη Σανγκάη. 

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

The fundamental oxymoron of modernity: the school buildings of the 30’s
Το θεμελιώδες οξύμωρο της νεωτερικότητας: τα σχολικά κτήρια του ‘30

ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η ιστορία της ανέγερσης των σχολικών κτηρίων στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου αντικατοπτρίζει και εκφράζει βαθύτατα την εξάπλωση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής σε διεθνές επίπεδο, τη μετάβαση από την εθνική ταυτότητα στην παγκόσμια πραγματικότητα. 

Η πολυπλοκότητα του φαινομένου, η χαοτική μη-γραμμική εξέλιξή του, ήταν μεν χαρακτηριστικά της μοντέρνας αρχιτεκτονικής, αλλά στην Ελλάδα  εκφράστηκαν σε οξύτερο βαθμό. 

Η εξάπλωση των σχολικών κτηρίων στην Ελλάδα απειχούσε ένα μεγάλο ιστορικό οξύμωρο: συνεχή διπολικά σχήματα που αντικατόπτριζαν τις δυσκολίες της απορρόφησης της αντίληψης ενός ενιαίου παγκόσμιου χώρου:

•	ήταν δουλεμένα με ένα διεθνές λεξιλόγιο,  αλλά χρησιμοποιήθηκαν σαν εργαλείο για την ενοποίηση του Ελληνικού χώρου και την ενίσχυση της εθνικότητας (συνηφασμένα και με την διάδοση της δημοτικής γλώσσας)
•	ήταν σχεδιασμένα για να χρησιμοποιούν και επιδεικνύουν μία νεωτερική τεχνολογία (σκυρόδεμα, σίδερο, γυαλί) αλλά πολλές φορές υιοθέτησαν τοπικές τεχνογνωσίες (κεραμοσκεπές, λιθοδομές) 
•	βασίστηκαν στη μοντέρνα αντίληψη της ελεύθερης τοποθέτησης και του περίβλεπτου όγκου αλλά συχνά στριμώχτηκαν δημιουργικά σε δύσκολα αστικά οικόπεδα
•	έδωσαν μία φουτουριστική γεύση παγκοσμιοποίησης, αλλά γρήγορα ξέφτισαν σε μία γερασμένη εικόνα παρωχημένη στο μαζικό υποσυνείδητο

Οι αντιφατικές αυτές ποιότητες συνόψισαν την εγγενή δυναμική του μοντέρνου κινήματος, καθώς αυτό επέλαυνε στην κατάκτηση της παγκοσμιοποίησης, και κατεδείκνυαν ήδη προβλήματα μελλοντικών δεκαετιών σχετικά με την αποδοχή της μοντερνικότητας και την απορρόφηση των διδαγμάτων της από την παγκόσμια αρχιτεκτονική.

Η έκθεση θα εισάγεται από πινακίδες με πληροφοριακό υλικό που θα συνδέουν την αρχιτεκτονική ιστορία των σχολικών κτηρίων με την παρόμοια αντιφατική εικόνα μίας Βενιζελικής Ελλάδας που προσπαθούσε από τη μια να ενταχθεί στη διεθνή κοινότητα, και από την άλλη να ανακτήσει την εθνική της ταυτότητα.

Θα χρησιμοποιηθούν μεγενθυμένες φωτογραφίες που να αναδεικνύουν το «πρωτόφαντο» το χρόνο ανέγερσής τους: τους μεγάλους άσπρους όγκους ανάμεσα στα χαμηλώτερα λαικά και νεοκλασικά σπίτια, μαζί με αντίστοιχες εικόνες νεωτερικότητας εποχής π.χ. ένα υπερωκεάνειο ανάμεσα σε ψαρόβαρκες. Δίπλα θα τοποθετηθούν φωτογραφίες σημερινές από την ίδια οπτική γωνία που να τα δείχνουν χαμένα μέσα στους όγκους των πολυκατοικιών.

Παράλληλα θα υπάρχουν κατατοπιστικά αρχιτεκτονικά σχέδια και προπλάσματα.

Σε παράληλη πορεία, σε ειδικούς χώρους-εσοχές θα προβάλλονται ταινίες πολύ μικρού μήκους που θα σχολιάζουν δύο αντίθετα άκρα:

•	Τη σημερινή ζωή, μέσα σε σχολεία που λειτουργούν ακόμη (Πευκάκια, Λιοσίων), με στατικές κάμερες στην τάξη και στο προαύλειο να καταγράφουν την καθημερινή ζωή και το πώς τα παιδιά οικιοποιούνται τον νεωτερικό χώρο.
•	Τα ερειπωμένα κτήρια  (Ερμούπολη, Μυτιλήνη, μονοτάξια σε έρημα χωριά) που θα καταγράφονται από κινούμενες κάμερες που βαδίζουν στον ευρύτερο χώρο προσεγγίζοντας το ερειπωμένο κτήριο, δείχνοντας μία αντίστροφη πορεία για την νεωτερικότητα: τα κάποτε υπερήφανα κτίσματα να τείνουν σε μία εντροπία, σε μία ενσωμάτωση στον παραδοσιακό τοπικό χώρο 

Και στις δύο περιπτώσεις οι κάμερες θα καταγράφουν τελικά το ίδιο φαινόμενο: την γενναία τομή που έκανε κάποτε η η μοντέρνα αρχιτεκτονική και την επούλωσή της με το πέρασμα του χρόνου και την άμβλυνση των αντιθέσεων μέσα από την παγκοσμιοποίηση που επέφερε.

Ν.Βρατσάνος, N.Κούλα, Απ.Καρακάσης    01.2014